Groene Visite laat bewoners van zorginstellingen de natuur beleven
De geur van verse dennennaalden, mooie natuurbeelden, bloemen, takken en bladeren, de smaak van vruchten, dierengeluiden: dat alles stimuleert de zintuigen en herinneringen van mensen met dementie. Er ontstaan gesprekken – vaak over vroeger – en de deelnemers beleven een fijne ochtend of middag. Dat is waar het de vrijwilligers van de Groene Visite om te doen is, vertellen Theo von Piekartz en Joke Elsten, vrijwilligers van de werkgroep Groene Visite Noordoost-Twente.
De Groene Visite is in 2005 bedacht door Jan Westera tijdens de Natuurgidsen Opleiding van IVN Zwolle. Theo von Piekartz startte medio 2014 met deze activiteit in Oldenzaal. “Mijn moeder was dementerend en ging naar een zorginstelling. Het was voor mij een uitdaging om daarmee om te gaan. Toen Natuur & Milieu Overijssel (NMO) een infoavond over de Groene Visite hield, sprak dat me aan. Ik heb toen een werkgroep opgericht om deze activiteit in ons woongebied op te zetten. Bij de start kon een aantal vrijwilligers twee keer met Jan meekijken.”
Joke Elsten: “In het begin was het een uitdaging om bij de verschillende zorginstellingen binnen te komen. Je moet echt iemand hebben die de deur voor je kan openen. Gelukkig zat er een manager van een zorginstelling in onze eerste groep vrijwilligers. Zij heeft voor de contacten met zorginstellingen gezorgd.”
Koffers met natuur
Centraal bij de Groene Visite staan de koffers: voor elk seizoen één. Daarin zitten allerlei voorwerpen en foto’s die met de natuur te maken hebben. Zij stimuleren mensen met dementie tot voelen, ruiken, kijken en (her)beleven. De werkgroep Groene Visite startte in Oldenzaal met vier koffers en zeven vrijwilligers. De koffers kwamen van NMO. Inmiddels zijn er twaalf vrijwilligers en zijn de activiteiten uitgebreid tot heel Noordoost-Twente.
Theo: “We begonnen voorzichtig, met twintig visites in het eerste jaar. Naast de koffers voor de vier seizoenen hebben we tegenwoordig een boerderijkoffer en een koffer ‘reis door Twente’ met een goanstok, een traditionele Twentse, gedraaide wandelstok. Daarin zitten onder meer foto’s van bekende Twentse punten, zoals de Kroezeboom en kasteel Twickel, in elk seizoen gefotografeerd. We laten de foto’s en voorwerpen geleidelijk aan de kring van bewoners rondgaan.”
In het Twents
Theo en Joke gaan vaak samen op pad. Joke houdt daarnaast de administratie van de werkgroep Groene Visite bij. “Vorig jaar hebben we 107 Groene Visites gedaan bij zeven grote instellingen op zeventien locaties. Onze vrijwilligers komen onder meer uit de zorg en het onderwijs. Ze zijn altijd met z’n tweeën.” Theo: “We streven ernaar dat een van de twee Twents spreekt, want 70 tot 80 procent van de bewoners zijn Twentenaren. Het is zo mooi om mensen in het Twents aan te spreken. Ze komen dan soms met prachtige Twentse uitspraken.”
Joke heeft voor 2026 al 114 Groene Visites in de planning, die natuurlijk altijd nog aangepast kan worden. “Die planning is belangrijk,” zegt Theo, “want de koffer moet altijd bij de juiste vrijwilliger zijn.” Na elk bezoek maken de vrijwilligers een korte evaluatie die ze aan de planning toevoegen.
Met hart en ziel
In het begin begeleidden sommige vrijwilligers de Groene Visite om de bewoners iets te leren. Al snel ontdekten ze dat dit niet haalbaar is bij deze doelgroep. Waar het om gaat is de mensen een fijn moment te laten beleven. Theo: “Wij zijn al blij als dat een beetje lukt. Voordat ik aan een Groene Visite begin, wil ik me altijd even concentreren. Dan kan ik binnenkomen met een lach en de mensen met hart en ziel ontmoeten. Dat voelen en zien ze, ik krijg daar leuke reacties op. Het is ook heel belangrijk dat de activiteitenbegeleider enthousiast is. Dan voelen wij ons welkom en loopt de ochtend of middag goed.” Joke vult aan: “Hoe de begeleiders van een groep tegenover ons staan is heel bepalend voor hoe de bewoners het beleven.”
Joke en Theo maken bijzondere momenten mee. Joke: “Soms zegt een activiteitenbegeleider van tevoren over een bewoner: ‘deze meneer of mevrouw zegt bijna niets’. Het is heel waardevol als dat dan wel gebeurt. We hadden ook eens echte tulpen meegebracht. Een meneer stond op en bood een medebewoonster zo’n tulp aan.”
Theo: “En die keer met Henk, die nog maar anderhalve maand in de zorginstelling woonde en nauwelijks sprak. In de koffer zitten ook knuffels en we lieten een zwart-witte kat rondgaan. Henk hield die vast en is daarna minutenlang aan het praten geweest.” Joke: “Er was ook een man die alleen nog klanken kon uitstoten, maar aan wie we zagen dat hij genoot.”
Er zijn natuurlijk ook minder leuke kanten wanneer je regelmatig een zorginstelling bezoekt. “Soms zijn mensen overleden, of ze zijn passiever geworden en de communicatie loopt moeizamer. De ene keer gaan we met een beter gevoel weg dan de andere.”
Jubileum
NMO heeft de Groene Visite verder ontwikkeld in samenwerking met IVN-afdelingen. De werkgroep Groene Visite Noordoost-Twente is inmiddels gelieerd aan de plaatselijke IVN en bestaat in december 12 1/2 jaar. Theo: “Met alle leden van de werkgroep hebben we in die jaren meer dan negenduizend bewoners, zorgverleners, stagiair(e)s en familieleden mogen ontmoeten. Ons idee is om in december de zorginstellingen een passend cadeau aan te bieden, dat in het verlengde van ons werk ligt.”
Vrijwilliger worden bij de Groene Visite?
De vrijwilligers van de Groene Visite zijn vaak zelf een dagje ouder. Nieuwe vrijwilligers zijn dus van harte welkom. Meer informatie:
- Noordoost-Twente: kijk bij werkgroep Groene Visite IVN Oldenzaal voor meer informatie. Of neem contact op met Theo von Piekartz (theovonp@hotmail.com) of Joke Elsten (joke.elsten50@gmail.com)
- Almelo: groenevisite.ivn.almelo@gmail.com
- Of neem contact op met de projectleider Natuur & Gezondheid van IVN, Thea Peters (t.c.peters@ivn.nl)
